Pierwsze tygodnie w szkole i przedszkolu to moment ogromnych zmian dla dziecka, który może wiązać się z różnorodnymi trudnościami adaptacyjnymi. Jako terapeuta integracji sensorycznej (SI) i trener regulacji emocji, często spotykam się z rodzicami, którzy szukają skutecznych sposobów na wsparcie maluchów w tym ważnym okresie. Adaptacja to proces, który wymaga od dziecka nie tylko poznania nowych reguł i otoczenia, ale też radzenia sobie z emocjami takimi jak niepokój czy frustracja. Warto więc przygotować się na te wyzwania ze spokojem i świadomością, jak pomóc dziecku zbudować poczucie bezpieczeństwa i kompetencji.
Zrozumienie trudnych zachowań w kontekście adaptacji
Dzieci często wyrażają stres i niepewność nowej sytuacji poprzez trudne zachowania: płacz, wycofanie, agresję czy opór przed wykonywaniem zadań. Niekiedy mogą się one nasilać u dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej, dla których intensywne bodźce w nowym środowisku są drażniące i przytłaczające. Badania pokazują, że u dzieci ze zdiagnozowanymi zaburzeniami SI występuje częstsza trudność z regulacją emocji w sytuacjach stresowych (Murray et al., 2020). Dlatego tak ważne jest, aby rozumieć, że trudne zachowania to często komunikaty o wewnętrznym napięciu, a nie tylko nieposłuszeństwo.
Aby skutecznie wspierać dziecko, musimy nauczyć się odczytywać jego sygnały i reagować z empatią. Przykładowo, jeśli maluch odmawia wejścia do klasy lub zaczyna płakać podczas zajęć, zamiast wymagać, warto zastosować techniki stopniowego oswajania – np. krótkie wizyty w szkole razem z rodzicem, czy rozmowy o tym, co dziecko czuje i czego się boi.
Praktyczne sposoby na wsparcie adaptacji
Wprowadzenie rutyn i przewidywalnego porządku dnia pomaga dziecku budować poczucie bezpieczeństwa w nowym otoczeniu. Można to osiągnąć poprzez ustalenie stałych pór chodzenia do przedszkola i szkoły, powtarzanie tych samych czynności po powrocie do domu (np. odpoczynek, wspólna zabawa, kolacja). Dzieci z zaburzeniami SI warto dodatkowo wspierać poprzez zastosowanie elementów terapii sensorycznej, np. kojące masaże, ćwiczenia na równowagę lub korzystanie z bezpiecznych przedmiotów do ściskania, co pomaga obniżyć poziom napięcia nerwowego.
Kolejną skuteczną metodą jest nauka prostych technik regulacji emocji, dostosowanych do wieku dziecka. Może to być na przykład głębokie oddychanie, liczenie do dziesięciu lub szukanie „bezpiecznego miejsca” w klasie, gdzie dziecko może się wyciszyć, gdy poczuje się przytłoczone.
Szukasz empatycznego wsparcia i rozwiązań dla trudnych zachowań Twojego dziecka? Jesteś w świetnym miejscu!
Nazywam się Irena Zobniów i pomagam rodzinom odnaleźć spokój oraz radość w codziennych relacjach.
Jako trener emocji dzieci i młodzieży, terapeuta SI, trener TUS oraz coach w zakresie wypalenia rodzicielskiego, prowadzę konsultacje online i stacjonarne, zawsze w atmosferze zrozumienia i pełnego wsparcia.
Umów się na konsultację już dziś – zadbaj o jakość życia całej swojej rodziny!
Współpraca z nauczycielami i terapeutami
Współpraca z nauczycielami i terapeutami to jeden z kluczowych elementów skutecznego wsparcia dziecka w procesie adaptacji do szkoły czy przedszkola. Rodzic nie musi samodzielnie radzić sobie z wyzwaniami, które niosą ze sobą nowe środowisko i związane z nim stresy. Budowanie dobrej komunikacji i partnerstwa z personelem placówki edukacyjnej oraz specjalistami, takimi jak terapeuci integracji sensorycznej (SI) czy psycholodzy szkolni, pozwala nie tylko lepiej zrozumieć potrzeby dziecka, ale także odpowiednio reagować na sygnały trudności. Dzielenie się swoimi spostrzeżeniami i obserwacjami na temat zachowań dziecka daje nauczycielom narzędzia do dostosowania metod pracy i warunków, w jakich dziecko funkcjonuje na co dzień.
Wspólne działania rodziców i specjalistów pomagają również w opracowywaniu indywidualnych strategii, które ułatwiają dziecku radzenie sobie z wyzwaniami sensorycznymi i emocjonalnymi. Nie bój się pytać o możliwość wprowadzenia modyfikacji, które mogą mieć duże znaczenie dla komfortu i rozwoju Twojego dziecka. Korzystanie z takich udogodnień pozwala maluchowi lepiej się skoncentrować, zmniejsza poziom stresu i poprawia jego samopoczucie w klasie czy grupie przedszkolnej.
Praktyczne przykłady modyfikacji i wsparcia, które można omówić z nauczycielami i terapeutami:
- Wprowadzenie krótszych, ale częstszych przerw w trakcie zajęć, aby dziecko mogło się wyciszyć i zregenerować siły.
- Korzystanie z telefonu lub innych narzędzi sensorycznych, które pomagają dziecku regulować emocje, np. miękkich piłeczek do ściskania czy słuchawek redukujących hałas.
- Stosowanie wizualnych planów dnia lub prostych piktogramów, które pomagają dziecku zrozumieć, co będzie się działo i czego oczekiwać, co zmniejsza poczucie niepewności.
- Udostępnienie przestrzeni do wycofania się, gdzie dziecko może chwilowo odpocząć, gdy bodźce z otoczenia stają się zbyt intensywne.
- Uwrażliwienie nauczycieli i rówieśników na specyfikę zaburzeń integracji sensorycznej, aby zwiększyć ich zrozumienie i wsparcie wobec dziecka.
Taka ścisła współpraca zwiększa szanse na sukces w adaptacji dziecka oraz pozwala rodzicowi poczuć się bardziej zaopiekowanym i pewnym, że dziecko ma zapewnione odpowiednie warunki do rozwoju.
Przykładowe strategie na trudne zachowania
Przykładowe strategie na trudne zachowania dziecka podczas adaptacji do szkoły czy przedszkola można skutecznie wdrożyć zarówno w domu, jak i w placówce edukacyjnej, by pomóc maluchowi radzić sobie ze stresem i napięciem emocjonalnym. Stabilne rytuały szczególnie po powrocie do domu pozwalają dziecku przejść z intensywnego dnia pełnego nowych doświadczeń do stanu wyciszenia i relaksu. Może to być wspólna rozmowa o przebiegu dnia, ciepła herbata, czytanie ulubionej książki lub inne aktywności, które dziecko kojarzy z bezpieczeństwem i spokojem. Takie działania tworzą ramy przewidywalności, które są niezwykle ważne dla dzieci, zwłaszcza tych z zaburzeniami integracji sensorycznej.
Gdy dziecko manifestuje trudne emocje, na przykład złość czy smutek, warto mu pomóc zrozumieć, co się w nim dzieje. Mówienie wprost o uczuciach — na przykład „Widzę, że jesteś smutny, to trudne być w nowym miejscu” — uczy malucha nazywania emocji, a jednocześnie daje poczucie, że nie jest sam ze swoimi przeżyciami. Takie podejście sprzyja rozwojowi umiejętności samoregulacji i buduje więź opartą na akceptacji i wsparciu.
W szkole lub przedszkolu pomocne jest udostępnienie dziecku specjalnej przestrzeni do wycofania się, gdzie może odpocząć od nadmiaru bodźców sensorycznych. Dzieci z nadwrażliwością sensoryczną często czują się przytłoczone hałasem, tłumem czy jasnym światłem, dlatego miejsce to powinno być ciche, przytulne i bezpieczne. Możliwość krótkiej przerwy w takim „strefie spokoju” pozwala maluchowi na regulację emocji, zmniejszenie napięcia i lepsze funkcjonowanie w grupie.
W domu warto stosować techniki sensoryczne, które wspomagają regulację układu nerwowego i pomagają dziecku się zrelaksować. Do takich metod należą:
- huśtawka, która działa uspokajająco przez rytmiczny ruch,
- masaże rozluźniające mięśnie,
- zabawy obejmujące nacisk głęboki, np. przytulanie w wygodny koc lub używanie specjalnych kamizelek uciskowych,
- ćwiczenia na równowagę, które integrują układ przedsionkowy,
- manipulowanie obiektami o różnej fakturze, co pomaga regulować układ dotykowy.
Regularne korzystanie z tych technik pomaga dziecku lepiej radzić sobie z bodźcami sensorycznymi i zmniejsza ryzyko wybuchów emocji związanych z przeciążeniem.
Pierwsze tygodnie w szkole i przedszkolu to dla dziecka spory krok, pełen wyzwań i nowych doświadczeń. Jako terapeuta SI i trener regulacji emocji podkreślam, że kluczem do wsparcia dziecka jest empatia, cierpliwość oraz stosowanie sprawdzonych technik dostosowanych do jego indywidualnych potrzeb. Pamiętaj, że trudne zachowania to często forma komunikacji i sygnał, że dziecko potrzebuje Twojego zrozumienia oraz wsparcia. Współpraca z nauczycielami i specjalistami, a także stosowanie elementów terapii sensorycznej, może znacząco ułatwić dziecku start w nowym środowisku i pomóc mu budować pewność siebie.
Bibliografia:
Murray, E., et al. (2020). Sensory Integration and Emotional Regulation in Children. Journal of Child Psychology and Psychiatry.
No responses yet