Rozstanie to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu. Do emocji dochodzą bardzo praktyczne pytania: z kim zamieszkają dzieci, jak będą wyglądały kontakty, kto płaci alimenty, co z mieszkaniem i kredytem. Mediacja to sposób, by te sprawy ustalić wspólnie – zamiast oddawać wszystkie decyzje sądowi.
W tym artykule odpowiadam na pytania, które najczęściej słyszę od osób zastanawiających się nad mediacją: jak to wygląda w praktyce, czy trzeba siedzieć w jednym pokoju z byłym partnerem, czy to, co powiem, może zostać wykorzystane w sądzie – i ile to wszystko kosztuje.
Czym jest mediacja rozwodowa?
Mediacja to rozmowa z udziałem neutralnego, bezstronnego mediatora, który pomaga stronom dojść do porozumienia. Mediator nie rozstrzyga, kto ma rację, nie wydaje wyroków i nie doradza żadnej ze stron. Jego zadaniem jest prowadzenie rozmowy tak, by obie osoby mogły się wypowiedzieć, zrozumieć swoje potrzeby i znaleźć rozwiązania, które da się realnie stosować.
W mediacji przy rozwodzie lub separacji najczęściej ustala się:
- sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i miejsce zamieszkania dzieci,
- kontakty z dziećmi – w tygodniu, w weekendy, w święta i wakacje,
- wysokość alimentów i podział innych wydatków na dzieci,
- sposób korzystania ze wspólnego mieszkania do czasu podziału,
- podział majątku wspólnego.
Sam rozwód zawsze orzeka sąd – mediacja nie zastępuje wyroku, ale może sprawić, że postępowanie będzie krótsze, spokojniejsze i mniej obciążające dla dzieci.
Mediacja z polecenia sądu a mediacja prywatna
| Mediacja z polecenia sądu | Mediacja prywatna (pozasądowa) | |
|---|---|---|
| Kiedy? | W trakcie sprawy – sąd kieruje strony do mediacji postanowieniem | W dowolnym momencie – przed złożeniem pozwu, w trakcie sprawy lub już po wyroku |
| Kto wybiera mediatora? | Strony mogą wspólnie wskazać mediatora; jeśli tego nie zrobią, wyznacza go sąd | Strony wybierają mediatora samodzielnie |
| Ile trwa? | Sąd wyznacza termin na przeprowadzenie mediacji (zwykle do 3 miesięcy, z możliwością przedłużenia) | Tyle, ile potrzebują strony – bez terminów narzuconych z zewnątrz |
| Koszt | Stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości (patrz niżej) | Według cennika mediatora |
| Co dalej z porozumieniem? | Protokół z mediacji i ewentualna ugoda trafiają do akt sprawy | Ugodę lub porozumienie można przedstawić sądowi – np. dołączyć do pozwu lub złożyć wniosek o zatwierdzenie |
Wiele osób nie wie, że na mediację nie trzeba czekać na skierowanie z sądu. Mediacja przed złożeniem pozwu pozwala przyjść do sądu z gotowymi ustaleniami – co często skraca całe postępowanie.
Jak wygląda mediacja krok po kroku?
-
Pierwszy kontakt i rozmowa informacyjna.
Jedna lub obie strony kontaktują się z mediatorem. Podczas krótkiej rozmowy wyjaśniam, jak wygląda mediacja, i sprawdzam, czy jest odpowiednią formą w danej sytuacji. Nic jeszcze nie musisz decydować. -
Spotkania indywidualne (jeśli są potrzebne).
Często zaczynam od osobnej rozmowy z każdą ze stron. To czas, by spokojnie opowiedzieć o swojej sytuacji, obawach i oczekiwaniach – bez obecności drugiej osoby. -
Wspólne posiedzenie mediacyjne.
Ustalamy zasady rozmowy (np. nie przerywamy sobie, mówimy o przyszłości, a nie o winach) i listę spraw do omówienia. Pracujemy krok po kroku – od tematów prostszych do trudniejszych. -
Wypracowanie rozwiązań.
Strony szukają rozwiązań, które uwzględniają potrzeby obu osób – i przede wszystkim dzieci. Rolą mediatora jest pilnowanie, by rozmowa była konstruktywna, a ustalenia konkretne i wykonalne. -
Spisanie ugody lub porozumienia rodzicielskiego.
Ustalenia zapisuję w formie ugody lub porozumienia (planu wychowawczego). Strony mogą przed podpisaniem skonsultować dokument z prawnikiem.
Liczba spotkań zależy od sprawy. Ustalenie kontaktów z dziećmi bywa możliwe w 2–3 posiedzeniach; sprawy obejmujące także alimenty i majątek zwykle wymagają więcej czasu.
Poufność i dobrowolność – co to oznacza w praktyce?
Poufność
Mediator ma obowiązek zachowania w tajemnicy wszystkiego, czego dowiedział się w trakcie mediacji. Co ważne, propozycji ugodowych i ustępstw zgłoszonych w mediacji nie można później powoływać w postępowaniu sądowym. To oznacza, że możesz swobodnie rozmawiać o różnych rozwiązaniach bez obawy, że Twoja propozycja zostanie użyta przeciwko Tobie, jeśli porozumienia nie uda się osiągnąć. Do sądu trafia jedynie informacja o przebiegu mediacji i ewentualna ugoda – nie treść rozmów.
Dobrowolność
Udział w mediacji jest dobrowolny – nawet jeśli skierował do niej sąd. Każda ze stron może odmówić udziału lub przerwać mediację na każdym etapie. Nic nie jest ustalone, dopóki obie strony nie zgodzą się na treść porozumienia i go nie podpiszą.
Co daje ugoda zatwierdzona przez sąd?
Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Jeśli nadaje się do egzekucji (np. dotyczy alimentów lub kontaktów), sąd może nadać jej klauzulę wykonalności – wtedy jest tytułem wykonawczym, tak jak wyrok.
W sprawie rozwodowej ustalenia z mediacji – np. porozumienie o wykonywaniu władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem – sąd bierze pod uwagę przy wydawaniu wyroku. Jeśli porozumienie jest zgodne z dobrem dziecka, sąd może je uwzględnić. W praktyce oznacza to często krótsze postępowanie i mniej rozpraw.
Ale najważniejsza korzyść nie jest prawna. Ustalenia wypracowane wspólnie są zwykle lepiej przestrzegane niż decyzje narzucone przez sąd – bo obie strony miały wpływ na ich treść i wiedzą, dlaczego są takie, a nie inne.
Mediacja online: bez dojazdów i bez jednego pokoju
Wiele osób rezygnuje z mediacji, bo nie wyobraża sobie siedzenia przy jednym stole z byłym partnerem. Mediacja online rozwiązuje ten problem w prosty sposób:
- Każda osoba łączy się ze swojego miejsca – z domu, z pracy, z innego miasta.
- Możliwe są oddzielne „pokoje” – mediator rozmawia z każdą stroną osobno i przekazuje propozycje, a strony nie muszą widzieć się nawzajem (tzw. mediacja wahadłowa).
- Bez dojazdów i organizowania opieki nad dziećmi – spotkanie można zaplanować wieczorem.
- Sprawdza się, gdy strony mieszkają w różnych miastach, a nawet w różnych krajach.
Wystarczy komputer lub telefon z kamerą, stabilne łącze i spokojne miejsce, w którym nikt nie będzie przysłuchiwał się rozmowie – w szczególności dzieci.
Ile kosztuje mediacja przy rozwodzie?
Mediacja z polecenia sądu
Wynagrodzenie mediatora w sprawach skierowanych przez sąd określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Od 17 lutego 2026 r. obowiązują stawki:
- sprawy niemajątkowe (np. kontakty z dziećmi, władza rodzicielska): 300 zł za pierwsze posiedzenie, 200 zł za każde kolejne, łącznie nie więcej niż 900 zł,
- sprawy majątkowe (np. podział majątku): 1% wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł przy wartości do 200 tys. zł; przy wyższej wartości – 4000 zł plus 1% od nadwyżki, maksymalnie 8000 zł.
Do stawek może zostać doliczony VAT, a także zwrot udokumentowanych wydatków mediatora. Koszty mediacji co do zasady strony ponoszą po połowie.
Mediacja prywatna – mój cennik
| Usługa | Cena (brutto) |
|---|---|
| Rozmowa informacyjna (do 20 minut, telefon lub online) | bezpłatnie |
| Pierwsze posiedzenie mediacyjne | 300 zł |
| Każde kolejne posiedzenie | 200 zł |
| Przygotowanie ugody lub porozumienia rodzicielskiego (planu wychowawczego) | 300 zł |
| Mediacja w sprawie podziału majątku | 1% wartości majątku, min. 1000 zł, maks. 8000 zł |
Koszty mediacji strony zwykle dzielą po połowie, ale mogą też ustalić inny podział. Dla porównania: sprawa rozwodowa prowadzona latami, z wieloma rozprawami, opiniami biegłych i pełnomocnikami po obu stronach, kosztuje zwykle wielokrotnie więcej – i to nie tylko finansowo.
Pierwszy krok jest najprostszy
Nie musisz mieć wszystkiego przemyślanego ani namawiać drugiej strony, zanim zadzwonisz. Wystarczy krótka rozmowa, w której dowiesz się, czy mediacja może pomóc w Waszej sytuacji. Pierwsze 20 minut jest bezpłatne.
Umów bezpłatną rozmowę: 888 215 953
lub napisz na kontakt@pomocne-emocje.pl.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach dotyczących Twojej konkretnej sytuacji prawnej skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.











